szkolenia.kartuzy.pl

Na czym polega dość powszechny problem wśród uczących się nowego języka?
Jest bardzo wiele osób, które w trakcie szkoleń językowych doskonale opanowały gramatykę, mają spory zasób słów, biegle czytają, są w stanie nawet odnaleźć przyjemność w oglądaniu filmu w wersji oryginalnej, a jednak sytuacja rozmowy w obcym języku znacznie je blokuje.
Sami uczestnicy naszych kursów często podsumowują taki stan rzeczy – „to przez te bariery psychologiczne”. O co tak naprawdę chodzi?

Nowy język to sytuacja bardzo ryzykowana na wielu płaszczyznach. Świadomość niedoskonałości narzędzia, jakim jest język budzi często lęk. Czy w obcym języku potrafię powiedzieć o co mi chodzi? Co będzie jak zapomnę słów? Czy nie popełnię gafy? Czy dobrze mnie zrozumieją? Co sobie o mnie pomyślą?

Zmieniając język ponosimy ryzyko społeczne, emocjonalne i intelektualne. Możemy zostać nie zaakceptowani. Możemy nie móc wyrazić błyskotliwie i w pełni swojego zdania, przez co nie pokażemy swojej kreatywności i swoich możliwości intelektualnych. Świadomość niemożności i błędów może narazić nas na spore napięcie emocjonalne. Napięcie to będzie większe jeśli nie uda nam się znaleźć bratniej duszy, poczujemy się osamotnieni w nowej trudnej sytuacji, a do tego zacznie dotkliwie cierpieć nasze poczucie wartości. Nic dziwnego, że w tych warunkach często przyjmujemy postawy obronne i wyciągamy z osobistej „psychicznej szafy” jakieś ulubione, sprawdzone, choć niekoniecznie efektywne dla naszego życia, sposoby radzenia sobie w sytuacjach trudnych.

Możecie Państwo sami sprawdzić, jak często w obcym kraju odpowiadacie zdawkowo na zadane pytanie i biegniecie dalej w iluzorycznym pośpiechu po to, by za rogiem zatrzymać się i pomyśleć „ szkoda, że nie powiedziałam więcej, przecież dużo wiem na ten temat”. Jak często unikacie spotkań z obcokrajowcami i „wypychacie” na nich kolegów, jak często pojawia się rumieniec na Waszej twarzy i słowa w gardle Wam zamierają kiedy jesteście poproszeni o zabranie głosu w „międzynarodowej” sytuacji. Może czasami nawet wolicie nie mieć własnego zdania i szybko powiedzieć, że zgadzacie się z przedmówcą, żeby tylko nie zaryzykować więcej niż trzeba, bo „dalej może się nie udać i wszystko się wyda”. Dlaczego poważni dorośli, pewni siebie ludzie zachowują się jak „pogubione i zdezorientowane” dzieciaki?
Jest to uzasadnione psychologicznie. Wiele naszych urazów, czyli bardzo upraszczając – trudnych doświadczeń z przeszłości - wpływa na nasz sposób myślenia o sobie, swoich relacjach z innymi ludźmi, swojej sprawności i zdolności efektywnego uczenia się i działania. Jeśli nawet w okresie rozwoju pokonaliśmy wiele ograniczających sądów o sobie i innych ludziach; i nawet jeśli daliśmy sobie radę z „osobistym systemem nieadekwatnych przekonań” i wiemy już, że warto próbować, ryzykować i że zawsze znajdziemy zarówno zwolenników i przeciwników – to sytuacja tak dużej zmiany, jaką jest zmiana języka - czyli narzędzia i w pewnym sensie sposobu wyrażania siebie - może stymulować nasze lęki i obawy z czasów kiedy uczyliśmy się mówić i działać społecznie, emocjonalnie i intelektualnie po polsku.
Dodatkowo z licznych badań naukowych wiemy, że sama zmiana języka wiąże się często ze zmianą stylu komunikowania i ze zmianą sposobu spostrzegania relacji. Dzieje się tak dlatego, że za każdym językiem stoi specyficzna kultura i szczególne dla niej ukryte teorie funkcjonowania człowieka. To wszystko razem sprawia, że w sytuacji zmiany języka mamy szansę stać się ponownie uczniami pierwszej klasy szkoły komunikacji interpersonalnej.
Czy jest na to antidotum?

Jest to ciekawe wyzwanie dla zespołu lektorów i psychologów. Z jednej strony wiadomo, że wzrastająca biegłość językowa dodaje pewności siebie. Ta z kolei ułatwia dostęp do własnych zasobów i podnosi sprawność korzystania z nich w budowaniu relacji z innymi ludźmi. Z drugiej jednak strony trudno jest osiągnąć biegłość językową bez pokonania oporów, które stoją na drodze do intensywnej praktyki językowej i wtedy warto jest uruchomić osobiste zasoby, które pozwolą przetrwać etap niezręczności językowych bez rezygnacji, wycofania i wielkich dyskomfortów.

Rozwiązaniem może być równoległe działanie na rzecz rozwoju umiejętności językowych i strategii porozumiewania się z ludźmi. Jest to droga dla osób, które mają wrażenie, że od strony językowej zrobiły już wiele, a teraz na drodze do pełnej sprawności komunikacyjnej po angielsku stoją właściwie tylko bariery psychologiczne.
Uczenie komunikacji brzmi trywialnie. Obecnie nie ma już prawie firm i pracowników, którzy nie przeszliby podstawowego szkolenia w zakresie komunikacji. Niezależnie jednak od poziomu kompetencji w tej sprawie po polsku, nie każdemu i nie wszystko przekłada się na język angielski.

Wśród klientów szkół językowych zdarzają się osoby, które deklarują – „ po polsku mogę wszystko, mam temperament, refleks, masę pomysłów i na ogół dość inteligentny wyraz twarzy, a jak zaczynam mówić po angielsku to wszystkie te umiejętności znikają, a żona twierdzi, że nawet minę mam wtedy mało mądrą”. Takie osoby „z jakiegoś” powodu mówiąc po angielsku nie mają łatwego dostępu do swoich zasobów, zwykle wykorzystywanych w procesie komunikacji po polsku i gubią się w budowaniu efektywnych relacji z innymi ludźmi w innym świecie językowym.

W jaki sposób można takim osobom pomóc?
Analiza informacji uzyskanych od osób uczących się angielskiego i od ludzi zapisujących się na treningi w zakresie komunikacji wskazuje, że deklarowane przez nich problemy są w zdecydowanym stopniu zbieżne: wstyd przed popełnieniem gafy, lęk przed oceną, pustka w głowie, brak pomysłów i słów w trudnych sytuacjach, brak umiejętności wyboru adekwatnych strategii przekazywania trudnych informacji etc.

W trakcie tradycyjnych szkoleń językowych często nie można poświęcić bardzo dużo uwagi wymienionym zagadnieniom. Głównym celem takiego kursu jest przecież nauka nowego języka, która oznacza wprowadzanie nowego słownictwa, ćwiczenie struktur językowych, budowanie zrozumiałych komunikatów językowych. Bez uwzględnienia tych elementów proces nauki języka byłby niemożliwy. Samo konstruowanie wypowiedzi z językowego punktu widzenia jest głównym zadaniem uczestników kursu. Niektórym uczestnikom koncentracja na tym zadaniu pomaga przezwyciężyć psychologiczne i emocjonalne bariery związane z nową sytuacją, jaką jest posługiwanie się językiem obcym. Innym - powiększanie zakresu słownictwa i poprawne użycie struktur gramatycznych nie pomaga automatycznie w powiększeniu sprawności wypowiedzi. Zwłaszcza, jeśli sytuacja komunikacji w obcym języku pojawi się poza klasą, znajomym lektorem i zaprzyjaźnionymi i oswojonymi kolegami z grupy.

Ciekawą propozycją dla osób, które już doszły do średnio-zaawansowanego poziomu znajomości angielskiego, a mają największy problem z pewnością siebie w autentycznych sytuacjach użycia tego języka - w rozmowach w pracy lub prywatnych - jest trening psychologiczno-językowy. Może stać się on okazja do podniesienia skuteczności wyrażania siebie i swojego zdania po angielsku oraz pokonania barier znacznie utrudniających proces porozumiewania.

Taki trening może być opracowany na wiele sposobów. Jest jednak kilka kroków, które powinno się wziąć pod uwagę. Jednym z nich jest zaktualizowanie lub dostarczenie wiedzy potrzebnej do pracy nad usprawnianiem procesu komunikacji. Ważne jest też stworzenie okazji do eksperymentowania i osobistych odkryć w procesie porozumiewania się z innymi. Nie można zaniedbać dostarczenia narzędzi językowych do analizowania własnych doświadczeń po angielsku - trudno jest być świadomym uczuć i radzić sobie z nimi, wtedy, gdy nie potrafimy ich rozpoznać i nazwać. Bardzo istotne jest również tworzenie klimatu i przestrzeni do analizy własnych doświadczeń komunikacyjnych na poziomie zarówno językowym jak i osobistym. Proponowane w kolejnych krokach działania powinny wzajemnie się uzupełniać tworząc spójne doświadczenie podnoszące jednocześnie kompetencje językowe i psychologiczne w procesie porozumiewania.

Jedną z propozycji programu treningu efektywnej komunikacji w języku angielskim mogą być następujące moduły tematyczne:
·Mechanisms of Interpersonal Communication
·Interpersonal Perception and Attribution
·Confidence, Self-esteem and Assertiveness
·Communication in Difficult Situations - Conflict Solving
Trening realizowany w oparciu o tak skonstruowany program pokazuje podstawowe kierunki usprawniania komunikacji i uczy podejmować dobre dla swojej sprawności językowej decyzje. Daje okazje do rozpoznawania i pokonywania własnych ograniczeń w sytuacjach wymagających mówienia po angielsku. Pokazuje, jakie działania ułatwiają i utrudniają porozumiewanie. Wzmacnia dobre myślenia o sobie i twórcze reagowania na sytuacje konfliktowe i problemowe. Uczy nie tylko praktycznego korzystania z wiedzy o procesie komunikowania się w rozmowach po angielsku, ale uczy też myślenia po angielsku o sobie i swoich sposobach budowania relacji. Daje szansę stałego rozwijania umiejętności porozumiewania się w języku angielskim, bo zapewnia praktykę i czas na refleksje, a do tego sesje językowe wzmacniające efekty nauki języka w działaniu.

Trening językowo-psychologiczny musi oczywiście być prowadzony w języku angielskim. Jednym z założeń treningu jest, że podczas sesji stale pracuje z grupą zespół lektor native speaker i trener. Taki dwuosobowy skład zespołu prowadzących zapewnia optymalne warunki zarówno dla przekazania potrzebnej wiedzy, jak i ćwiczenia umiejętności ważnych z punktu widzenia efektywności procesu porozumiewania. Lektor dba o sprawniejsze użycie języka przez uczestników treningu, a trener o wspieranie ich rozwoju osobistego. Uczestnicy szkolenia mają okazję uczyć się przez doświadczenie w warunkach dużego bezpieczeństwa psychologicznego. Trener i lektor gwarantują efektywne uczenie się i rozwój w bezpiecznej atmosferze umożliwiającej przekraczanie swoich trudności i docieranie do swoich zasobów.

Uczenie i rozwój powinny być przyjemne i angażujące, a nie nudne i trudne. Stworzenie atmosfery wiary w siebie i w to że pokonanie oporów i osiągniecie biegłości interpersonalnej w sytuacjach kiedy mówimy nowym językiem jest możliwe - są istotnym elementem szkolenia. Kolejność i dobór ćwiczeń powinny zapewnić atmosferę zaangażowania, radości, zabawy i aktywnego uczenia się, rozwijając - poprzez pozytywne doświadczenia - umiejętność rozpoznawania i pokonywania ograniczeń utrudniających sprawną komunikacje po angielsku. Równolegle dbamy oczywiście o pogłębianie wiedzy ściśle językowej.

Tak skonstruowane i prowadzone doświadczenie to oswojenie się ze sobą i z innymi i z językiem. Przekroczenie kolejnych progów trudności i poszerzanie obszarów komfortu w rozmowach po angielsku ułatwia uwolnienie się od skupiania wyłącznie na słowach i konstrukcji zdania. Wiemy przecież z podstawowych szkoleń w zakresie komunikacji, że słowa to tylko bardzo niewielki fragment przekazywanych komunikatów. Trening efektywnej komunikacji w języku angielskim ma za zadanie dać uczestnikom szansę skorzystania z pozostałych obszarów równie biegle, jak w sytuacji komunikacji w swoim ojczystym języku.

autorki:
MAŁGORZATA PROCNER - anglistka. Dyrektor Zarządzający ACT Advanced Corporate Training
MAŁGORZATA PŁÓCIŃSKA - psycholog. Trener i superwizor zespołu trenerskiego ACT Advanced Corporate Training.


ACT Advanced Corporate Training
Małgorzata Procner, Małgorzata Płócińska