szkolenia.kartuzy.pl

System motywacyjny nie jest zbiorem świadczeń socjalnych, ale narzędziem motywowania pracowników. System wynagradzania można postrzegać jako część systemu motywacyjnego. W Polsce coraz bardziej powszechne również stają się pakietowe systemy wynagradzania, gdzie różnym grupom pracowników oferuje się odmienne systemy, uwzględniające zróżnicowane potrzeby i możliwości. Odpowiedzią na zindywidualizowane podejście do kwestii motywacji pracowników mogą być tzw. formy kafeteryjne. Wówczas większa część wynagrodzenia pracownika (np. 80%) jest wypłacana według zasad ogólnych, przyjętych dla danej firmy czy grupy zawodowej, a reszta w formie opcji do swobodnego wyboru. Wyboru opcji dokonuje pracownik według własnych preferencji.

Poniżej przedstawione są różne świadczenia przyznawane pracownikom w ramach sytemu motywacyjnego.

1) Opieka medyczna
W skład podstawowego pakietu wykupywanego przez firmy w prywatnych centrach medycznych wchodzą m.in. badania kontrolne, prześwietlenia, mammografie, coroczne szczepienia przeciwko grypie, opieka w czasie ciąży, opieka pediatryczna dla dzieci, przeglądy dentystyczne, ˛gorąca linia˛ w przypadku wypadków i nagłych zachorowań, wizyty domowe oraz zabiegi dentystyczne. Najczęściej wielkość pakietu usług medycznych zależy od zajmowanego stanowiska, np. osoba nowozatrudniona często może liczyć tylko na badania wstępne i okresowe oraz podstawową pomoc internistyczną, natomiast wyższa kadra kierownicza posiada często, tzw. złote karty zapewniające m.in. całodobową opiekę medyczną, świadczenia dla członków rodziny, pokrycie kosztów hospitalizacji oraz kosztownych zabiegów chirurgicznych i stomatologicznych.

2) Dodatkowe ubezpieczenia (na życie, emerytalne). Pracownicze programy emerytalne

3) Zwrot kosztów dalszego kształcenia
Partycypacja w kosztach dalszej nauki i kształcenia (studia wyższe, studia podyplomowe, specjalistyczne kursy i szkolenia np. uprawnień białego rewidenta, studia MBA). Często pracownicy po ukończeniu kursów/studiów są przez pewien okres (od 6 miesięcy do 3 lat) związani umowami o zwrocie kosztów kształcenia w przypadku wcześniejszego odejścia z firmy. Jeżeli takie zdarzenie ma rzeczywiście miejsce zdarza się, że koszty bierze na siebie nowy pracodawca.


4) Szkolenia, refundacja kosztów uczestnictwa w specjalistycznych konferencjach

5) Kursy języków obcych

6) Specjalne nagrody (za szczególne osiągnięcia, wnioski racjonalizatorskie, wdrożone propozycje uprawnień), specjalne publikacje w prasie firmowej.

7) Mieszkanie służbowe

8) Imprezy integracyjne.

9) Pożyczki/preferencyjnie oprocentowane kredyty
Najczęściej udzielane na cele związane z kupnem (wynajmem, remontem) nieruchomości lub kupnem samochodu. Szeroko praktykowane w sektorze bankowym (najczęściej jednak pracownik uzyskuje prawo do zaciągnięcia niskooprocentowanego kredytu po uzyskaniu określonego stażu pracy, a wysokość kredytu jest uzależniona od wysokości jego miesięcznych zarobków).

Kredyt na cele mieszkaniowe bardzo silnie wiąże pracownika z firmą – jeżeli zdecyduje się on na zmianę pracodawcy taki kredyt musi zostać w całości spłacony (chyba, że zgodzi się go przejąć nowy pracodawca).

10) Elastyczny/nienormowany czas pracy

11) Dodatkowy płatny urlop/skrócony tydzień pracy
Przywileje bardzo cenione przez pracowników. Już obecnie w Polsce wiele firm pracuje krócej niż przewiduje to kodeks pracy. W Europie i USA wiele firm udziela dodatkowego urlopu w okresie pomiędzy Świętami Bożego Narodzenia, a Nowym Rokiem, czy też po zakończeniu szczególnie trudnego projektu. Bardzo często pracownik ma również prawo do tzw. urlopów naukowych (przygotowanie się do egzaminów związanych z wykonywanym zawodem, napisanie książki etc.).

12) Akcje, obligacje, opcje na akcje (system wynagrodzeń odroczonych)
System wynagrodzeń odroczonych polega na wynagradzaniu lub premiowaniu pracowników za pomocą papierów wartościowych emitowanych przez pracodawcę lub udziałowca pracodawcy. Programy przydziału akcji, obligacji lub opcji na akcje są zwykle kierowane do menedżerów średniego i wyższego szczebla. W Polsce trwają najczęściej 3 lata (na świecie od 3 do 9 lat), a liczba przydzielanych akcji zależy od zajmowanego stanowiska. Wynagrodzenia odroczone mają za zadanie zatrzymać w firmie najlepszych pracowników (stąd często ten system określany jest mianem ˛złotych kajdanek˛) oraz zmotywować ich do realizacji długo okresowych, strategicznych celów firmy czyli podnoszenia jej wartości. Pracownicy zyskują w przyszłości na wzroście wartości akcji swego pracodawcy, na który mają bezpośredni wpływ poprzez własną pracę. Dodatkową korzyścią dla pracodawcy jest zmniejszenie kosztów zatrudnienia poprzez częściowe odsunięcie ich w czasie. W wielu krajach system wynagrodzeń odroczonych jest korzystny dla firm również ze względów podatkowych.
Pomysł wynagradzania pracowników akcjami narodził się w Stanach Zjednoczonych. W Polsce opcje na akcje dla menedżerów przyznawane są najczęściej w firmach informatycznych i telekomunikacyjnych.

13) Dofinansowanie wczasów oraz obozów i kolonii. Specjalne imprezy dla dzieci. Refundacja opłat za przedszkole.
W przypadku cudzoziemców (tzw. ekspatów) również opłaty za naukę dziecka w narodowej szkole podstawowej (dotyczy to głównie Warszawy). Wiele firm zachodnich i amerykańskich finansuje utrzymanie ˛firmowych˛ żłobków dla dzieci swoich pracowników, a młode matki mogą najczęściej same ustalać godziny pracy.
Wiele z tych świadczeń jest finansowanych z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Jest on tworzony przez pracodawcę w firmie zatrudniającej 20 i więcej osób (mniejsze firmy wypłacają swoim pracownikom świadczenia urlopowe w wysokości tzw. odpisu podstawowego). Z funduszu mogą być m.in. dofinansowane urlopy, działalność oświatowo-kulturowa i sportowo-rekreacyjna, a także pomoc (finansowa i materialna). Sposób rozdysponowania środków z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych określa regulamin pracy.


14) Służbowy samochód, ryczałt samochodowy, bilety miesięczne
Pracodawca pokrywa koszty paliwa, ubezpieczenia oraz napraw auta, może jednak ustalić limit wydatków na benzynę. Ponadto często istnieje możliwość korzystania przez pracownika z samochodu służbowego w czasie wakacji/urlopu, pod warunkiem jednak, że to on ponosi w tym okresie całość związanych z tym kosztów. Prezesi oraz członkowie zarządu największych firm dysponują zwykle samochodem z kierowcą. Ryczałt samochodowy jest stałą kwotą wypłacaną pracownikowi zwykle raz w miesiącu, stanowiącą refundację kosztów dojazdu do miejsca pracy prywatnym samochodem. Niektóre firmy refundują swoim pracownikom koszty dojazdów do pracy komunikacją miejską.
Generalna zasada jest taka, iż koszty tych świadczeń w celach prywatnych stanowią dochód pracownika, tak więc podlegają opodatkowaniu i ozusowaniu.

15) Parking firmowy
W przypadku, gdy firma nie posiada własnego parkingu, często praktyką jest wykupywanie miejsc pracownikom na płatnych parkingach w pobliżu siedziby firmy. Innym rozwiązaniem są miesięczne karty do parkomatów.

16) Przeloty lotnicze
Najliczniejszą grupą zawodową korzystającą z tego przywileju są cudzoziemcy pracujący w Polsce, osoby przebywające na zagranicznych kontraktach, a także pracownicy linii lotniczych. W tym ostatnim przypadku zwykle mają oni prawo (raz w roku lub częściej, w zależności od stanowiska) do bezpłatnego przelotu w obie strony na dowolnej trasie obsługiwanej przez macierzystą lub zaprzyjaźnioną linię.

17) Zwrot kosztów dojazdu do pracy/powrotu do domu taksówkami
Najczęściej warunkiem skorzystania z tego przywileju (spotykanego często m.in. w firmach konsultingowych) jest wcześniejsze przyjście lub późniejsze wyjście z pracy po przepracowaniu nadgodzin.

18) Możliwość kupna po atrakcyjnych cenach samochodów, mebli, komputerów, laptopów, których pozbywa się firma.

19) Prawo zakupu po preferencyjnych cenach produktów lub usług świadczonych przez firmę lub otrzymanie ich, w określonej ilości, bezpłatnie.

20) Służbowe telefony komórkowe i laptopy

21) Zakup urządzeń do pracy w domu
Najczęściej jest to komputer oraz modem. Firma pokrywa też rachunki (telefon, internet) związane z obowiązkami wykonywanymi przez pracownika poza zwykłymi godzinami pracy.

22) Prenumerata specjalistycznych czasopism

23) Składki z tytułu członkostwa w organizacjach i stowarzyszeniach branżowych – krajowych i międzynarodowych

24) Ubrania służbowe plus ekwiwalent pieniężny na pranie odzieży
Bardzo charakterystycznym dla sfery usług (w tym również finansowych np. garnitury kupowane pracownikom w niektórych bankach), wielu gałęzi przemysłu oraz służby zdrowia. Specyficzną odmianą tego bonusa jest, tzw. mundurowe (specjalny roczny dodatek dla pracowników służb mundurowych: leśników, strażaków miejskich, policjantów i żołnierzy).
Ubrania służbowe nie podlegają opodatkowaniu, jeśli ich używanie należy do obowiązków pracownika. Zaś obowiązek ten może wynikać albo z przepisów prawa (np. strażaków) albo z decyzji pracodawcy na podstawie regulaminu firmy. Wątpliwości zawsze budził zakup, np. garnituru. Wyrok NSA w tej kwestii jest taki, iż pracownicy powinni płacić sami za elegancki strój. Pracodawca powinien podnieść wynagrodzenie, aby pracownicy sami mogli kupić, np. garnitur czy garsonkę”.

25) Firmowe karty kredytowe lub specjalny fundusz na pokrycie kosztów reprezentacyjnych

26) Karnety wstępu na basen, siłownię, fitness clubu, na korty tenisowe, kręgielnię, do gabinetu odnowy biologicznej. Bilety do kina, opery, teatru.
Ciekawym przykładem świadczenia z tej grupy jest sponsorowanie przez pracodawcę udziału swoich pracowników w rozrywkach sportowych (piłka nożna, siatkówka, koszykówka), w którzy konkurują z pracownikami z innych firm (np. Amatorska Liga Biznesu). Rozgrywki odbywają się z reguły wieczorami, raz w tygodniu.

27) Stołówka lub bufet firmowy
Pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę ma prawo do bezpłatnych napojów lub/i posiłków. Wartość tych świadczeń nie będzie wchodziła do dochodów pracownika pod warunkiem, iż świadczenia te będą mogły być wykorzystywane jedynie w czasie pracy i nie przysługuje za nie ekwiwalent pieniężny w przypadku ich niewykorzystania. W przeciwnym wypadku podlegają opodatkowaniu.

28) Kupony usługowe
Kupony żywieniowe, premiowe, wycieczkowe i podarunkowe – do wykorzystania w restauracjach, placówkach sieci gastronomicznych, agencjach turystycznych, sklepach, hipermarketach oraz punktach usługowych. Nie można ich wymieniać na gotówkę. Są one zwolnione z podatku jeśli zostały sfinansowane ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych do wysokości 380 PLN. Kiedy wartość tych świadczeń przekracza tę kwotę, nadwyżka jest opodatkowana i ozusowana.

29) Możliwość podjęcia pracy w oddziale firmy za granicą
W anglojęzycznej terminologii HRM znane jako secondement.
Dosłownie to pojęcie definiowane jest jako oddelegowanie pracownika do pracy w innej części tej samej (lub innej) organizacji w celu wykonania określonego zadania lub na ściśle określony czas. Jest to bardzo ważne narzędzie rozwoju menedżerskiego w korporacjach międzynarodowych.

30) Casual day
Z reguły jest to piątek. Pracownik ma wtedy niemal całkowitą swobodę ubierania się (tzw. business casual), w ów dzień nie organizuje się z reguły spotkań z ważnymi klientami, często też wcześniej kończy się pracę. W niektórych firmach casual day praktykowany jest tylko w okresie wakacyjnym.

31) Specjalna premia za podpisanie umowy o pracę
Jednorazowa kwota wypłacana menedżerowi lub specjaliście za zmianę pracodawcy. Jeżeli wiąże się to z przeprowadzką z innego miasta firma pokrywa zwykle jej koszty.

32) ˛Złoty spadochron˛
To określenie pojawiło się w terminologii HRM na początku lat 80-tych XX wieku. Z powodu zwiększającej się liczby fuzji i przejęć na rynku amerykańskim w kontraktach menedżerskich zaczęto umieszczać specjalną klauzurę, zgodnie z którą w przypadku przejęcia (połączenia) przedsiębiorstwa kierownik miałby zagwarantowane zatrudnienie w nowej firmie na podobnym stanowisku albo przysługiwałaby mu bardzo wysoka odprawa. Obecnie pojęciem ˛złoty spadochron˛ (ang. Golden parachute) określana jest potocznie duża kwota pieniężna wypłacana jednorazowo menedżerowi najwyższego szczebla w momencie przejścia na emeryturę lub w przypadku przedterminowego wygaśnięcia (rozwiązania) kontraktu.

35) Program employee benefits

Jest to specjalny pakiet zintegrowanych usług wykupywany przez pracodawcę w wyspecjalizowanej firmie zewnętrznej. Pracownik uzyskuje świadczenia na bardziej korzystnych warunkach niż w przypadku ich nabycia indywidualnie (np. w przypadku usług finansowych – wyżej oprocentowane ROR-y i lokaty bankowe, tańsze jednostki funduszy inwestycyjnych, korzystniej oprocentowane kredyty mieszkaniowe i konsumpcyjne). W praktyce w skład takiego programu mogłaby wchodzić większość pozapłacowych form wynagradzania pracowników z tej listy.

Jest to nowa usługa na rynku polskim, w USA, gdzie programy employee benefits istnieją od ponad 20 lat, podstawowym elementem standardowego pakietu są programy emerytalne pracowników oraz ubezpieczenia (zdrowotne, majątkowe i życiowe). Z reguły w programie employee benefits uczestniczą wszyscy pracownicy zatrudnieni w firmie. Taki program może być ważnym elementem systemu motywacyjnego, mocniej wiąże pracownika z firmą i wzmacnia jej pozytywny wizerunek na rynku pracy.

36) Inne świadczenia

Na atmosferę pracy i kulturą organizacyjną firmy, składają się również takie drobne gesty jak np. życzenia urodzinowe i imieninowe od kierownictwa, kwiaty przy narodzinach dziecka, specjalne upominki z okazji ślubu pracownika oraz kosze owoców w czasie choroby. Wiele firm troszczy się o pracownika i pomaga mu w ciężkich sytuacjach życiowych (np. pokrycie kosztów specjalistycznego leczenia pracownika lub członka jego rodziny).

Oczywiście nie jest to pełny spis sposobów pozapłacowego motywowania pracowników. Firmy amerykańskie oferują już swoim pracownikom m.in. masaże pracownicze, pomieszczenia do ucięcia sobie drzemki w czasie dnia pracy (nap rooms), firmowego dentystę, pralnię, naprawy prywatnych samochodów, czy też specjalne polisy ubezpieczeniowe dla zwierząt pracowników (health insurance for pets). Coraz częściej świadczenia pozapłacowe rozszerzane są na partnerów i współmałżonków.








PayPoint
Monika Godlewska